Μια Γιορτή

Βρεθήκαμε στην επέτειο των 10 χρόνων από το επίσημο ξεκίνημα του Προγράμματος Annapoorna. Μια σεμνή γιορτή, σεμνή σαν και την παρουσία των ανθρώπων της.

Μάθαμε το μυστικό του πώς επιχειρούν σε τέτοια μεγέθη, αγγίζοντας τέτοιους πληθυσμούς. Ένα μυστικό απλό σαν σκέψη, που όμως δεν εφαρμόζεται — επειδή απλώς οι άνθρωποι δεν το σκέφτονται σε αυτή τη βάση, για πολλούς και ευνόητους λόγους.

Πρόκειται για μια τριπλή συνέργεια: της Πολιτείας, της Κοινωνίας και του Κοινοφελούς Οργανισμού. Η Πολιτεία, από τη μεριά της, διευκολύνει ως προς τις άδειες, τους κανονισμούς και τα πλαίσια, αλλά λειτουργεί ενίοτε και ως συνεργάτης της ΜΚΟ σε διάφορα δημόσια προγράμματα. Ο δεύτερος συνεργάτης είναι η ευρύτερη κοινωνία, η οποία συνεισφέρει σε πόρους, υλικούς και ανθρώπινους. Και τέλος, ο Κοινοφελής Οργανισμός, ο οποίος προσεγγίζει με τρόπο εύστοχο, έχει έναν στόχο ξεκάθαρο, τον οποίο υπηρετεί με απόλυτη αφοσίωση — όχι ως πάρεργο.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, από ό,τι βλέπουμε, η αποτελεσματικότητα και τα μεγέθη των έργων αυτών, όπως και η διαφάνεια ως προς όλα όσα τα αφορούν, δεν αφήνουν κανένα περιθώριο δυσπιστίας, όπως συνήθως συμβαίνει με τις ΜΚΟ της εποχής.

Αυτό που μάθαμε λοιπόν είναι ότι όταν επιχειρεί κανείς κοινωνικές μεταρρυθμίσεις τέτοιου μεγέθους και τέτοιας δυναμικής, ο τρόπος είναι η τριπλή αυτή συνεργασία — και μόνο. Μόνος του δεν μπορεί κανείς. Ούτε η Πολιτεία, ούτε οι πολίτες, ούτε οι ΜΚΟ.

Η ημέρα εξελίχθηκε με τρόπο περίεργο, σαν κάτι να έπρεπε να μπει στη θέση του. Σαν να έπρεπε να γίνει μια επανόρθωση.

Τη μέρα έσωσε η κουβέντα με μια γυναίκα που, στ’ αλήθεια, έδωσε την ακριβή διάσταση αυτού που συμβαίνει με αυτό το τόσο ισχυρό κίνημα, το οποίο δείχνει να έχει τη δυναμική να αλλάξει τα πάντα. Όχι ως κάτι που θα ανακουφίσει απλώς μια πληθυσμιακή μερίδα, μικρή ή μεγάλη, μέσω της προσφοράς υπηρεσιών προς τον άνθρωπο, αλλά ως μια μεταστροφή της συνείδησης ολόκληρης της κοινωνίας — μέσα από την καρδιακή συμμετοχή και προσφορά του κάθε ατόμου. Κυρίως όμως, όχι με τρόπο στεγνό αλλά γεμάτο αισθήματα αδερφικής αγάπης προς έναν ξένο. Αισθήματα πληρότητας, γαλήνης και μιας ήσυχης χαράς, που δεν θα την εξασφαλίσει ποτέ κανενός τύπου shopping, από ό,τι έχει ήδη φανεί.

Δεν επρόκειτο για κάποια πλούσια κυρία που έκανε υπέρογκες δωρεές, ούτε ήταν επικεφαλής κάποιου κολοσσού επιχειρήσεων. Επρόκειτο για ένα άτομο που πρόσφερε, όπως λέμε, "από το υστέρημά" της.

Η ζωή της άλλαξε, όπως μας είπε, απλώς επειδή σε πρώτη φάση ξαφνιάστηκε και θέλησε να μάθει περισσότερα για αυτό. Και στη συνέχεια, προφανώς, το στοιχειώδες φιλότιμο που ενυπάρχει στον άνθρωπο την ενέπνευσε να έχει και η ίδια μια συμμετοχή σε αυτό, έστω και μικρή: κάνοντας μικρές μηνιαίες δωρεές ύψους 15-20 ευρώ.

Θυμήθηκε όταν πρωτοξεκίνησε να στηρίζει το Πρόγραμμα Annapoorna, που αυτό που της έκανε εντύπωση ήταν ότι τότε 15 ευρώ αρκούσαν για να εξασφαλιστεί το πρωινό ενός παιδιού για έναν χρόνο. Τότε βέβαια ήταν και το Πρόγραμμα στις απαρχές του, και οι αριθμοί ήταν αμελητέοι σε όλα σε σχέση με τις τωρινές του διαστάσεις.

"Η ζωή μας άρχισε να αλλάζει αισθητά, σχεδόν αμέσως μόλις συνδεθήκαμε με αυτή την προσπάθεια", μας είπε η καινούργια μας φίλη, αναφερόμενη στη μικρή της οικογένεια. "Εκτός από μια αθόρυβη αλλά βαθιά ικανοποίηση που αισθανόμουν, έστω και με αυτή τη μικρή συνεισφορά μας, η ζωή ακόμα και της ευρύτερης οικογένειας, που δεν είχε σχέση με όλο αυτό, άρχισε να γίνεται πιο εύκολη.

Το να εξασφαλίσουμε ακόμα και τα απαραίτητα απαιτούσε πάντα μεγάλο μόχθο από μέρους μου. Έκανα δουλειές που με εξουθένωναν και που δεν μου άρεσαν καθόλου, ενώ τα χρήματα ήταν πάντα αντιστρόφως ανάλογα με τη σωματική και ψυχική μου κούραση.

Ξαφνικά όμως άρχισαν να εμφανίζονται ευκαιρίες που ήταν, καταρχάς, όλο και πιο κοντά σε αυτά που αγαπούσα και που έκανα καλά — χωρίς όμως να τολμώ στο παρελθόν να ασχοληθώ με αυτά, διότι δεν απέδιδαν.

Οι συνθήκες γίνονταν όλο και πιο αξιοπρεπείς ως προς την αμοιβή και όλα όσα δικαιούμουν. Οι συνεργάτες ήταν όλο και καλύτεροι. Και επιπλέον υπήρχε αρκετός χρόνος και ενέργεια για να ασχοληθώ με αυτά που αγαπώ και που έχουν νόημα για μένα. Η υγεία μου και η αγάπη μου για τη ζωή ζωήρεψαν.

Σταμάτησα το κάπνισμα από τη σκέψη ότι τα χρήματα αυτά που διέθετα για τα τσιγάρα θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν το φαγητό, την περίθαλψη ή τη μόρφωση ενός παιδιού. Όταν το συνειδητοποίησα αυτό, συγκλονίστηκα. Όλα άρχισαν να αλλάζουν με τρόπο καλύτερο και πιο ωραίο απ’ ό,τι θα μπορούσα ποτέ να φανταστώ».

Την παρατηρούσα όσο μιλούσε και ήξερα ότι λέει την αλήθεια.

«Και αυτό το αποδίδετε σε αυτή τη μικρή μηνιαία δωρεά που κάνατε;» τη ρώτησα.

«Εκ πρώτης όψεως φαίνεται έτσι. Στην πραγματικότητα όμως η δωρεά αυτή λειτουργεί περισσότερο σαν 'πρόσχημα' σαν 'αφορμή' για να ενεργοποιηθεί μια εύνοια της ζωής που απλώς θέλει να δώσει, που λειτουργεί πιο βαθιά και πολυεπίπεδα. 

Δεν είναι μόνο η δωρεά. Δεν αρκεί.

Ο κόσμος πλέον είναι γεμάτος ΜΚΟ, και οι εκκλήσεις για donations είναι κάτι που χαρακτηρίζει την εποχή.

Προσωπικά αισθάνομαι ότι ακόμα και με μια μικρή προσφορά, σαν αυτή που έχω τη δυνατότητα να κάνω, οι ευχές της κάθε μάνας που βλέπει το παιδί της να γίνεται καλά, που βλέπει πως κάποιος φροντίζει για το φαγητό του, για τη μόρφωσή του — οι ευχές του κάθε ατόμου που γίνεται η ζωή του καλύτερη από το έργο αυτών των ανθρώπων — είναι αυτά που μετουσιώνονται στη δική μας ζωή ως καλοτυχία. Αυτό είναι.

Αλήθεια! Στη μπουγάδα που θ’ απλώσω!

Αυτό που λένε “νόμος του κάρμα” δεν λειτουργεί μόνο στη δυσοίωνη έκφανσή του, αλλά και στη θετική δράση του ατόμου, όπως και στη συλλογική δράση. Ο Οργανισμός αυτός είναι μια ζωντανή οντότητα, με ένα υπέροχο κάρμα.Χαίρομαι πολύ για τη φιλία μας, σε μια εποχή που το σκοτάδι περισσεύει".

Γέλασα με τον τρόπο που ορκίστηκε και δεν χόρταινα να την ακούω.

"Οι Ινδοί έχουν μια ωραία και δυνατή κουλτούρα σχετικά με αυτό που λέμε αγαθοεργία, που έχει την πηγή της στα κείμενα της στιβαρής, πανάρχαιας φιλοσοφίας τους.

Διδάσκουν να προσφέρει κανείς με πίστη. Να μη δίνει χωρίς πίστη. Να δίνει με ευαισθησία και να είναι γενναιόδωρος στην προσφορά του, με μια αίσθηση δέους και φόβου μήπως αυτό που προσφέρει δεν είναι αρκετό. Να προσφέρει με ευθυκρισία και σωστή κατανόηση για το πού προσφέρει τι, φροντίζοντας να έχει επίγνωση της κατάστασης του αποδέκτη. Να προσφέρει με σεμνότητα.

Η προσφορά που γίνεται επειδή “πρέπει να δοθεί”, χωρίς προσδοκία ανταλλάγματος, στον σωστό τόπο, στον σωστό χρόνο και στον κατάλληλο άνθρωπο, αυτή θεωρείται αγαθή. Ό,τι δίνεται με προσδοκία ανταπόδοσης ή για επίδειξη, είναι προσφορά που συνδέεται με φιλοδοξία και εγωκεντρισμό. Ενώ ό,τι δίνεται σε λάθος τόπο ή χρόνο, ή σε ανάξιο πρόσωπο, χωρίς σεβασμό, είναι παράγωγο σκότους. Η προσφορά που δίνεται στον άξιο δέκτη πολλαπλασιάζεται».

Όλα αυτά, όπως καταλαβαίνεις, συνιστούν από μόνα τους μια άσκηση ζωής για τον δότη. Τον βελτιώνουν σαν άνθρωπο, τον απελευθερώνουν λίγο-λίγο από αυτά που τον κρατούν δέσμιο — και που σήμερα είναι και αύριο δεν είναι, ιδιαίτερα αυτή την εποχή.

Σκέψου το λίγο.

Η αγαθοεργία που διαπνέεται από ένα τέτοιο πνεύμα δημιουργεί ένα οικοσύστημα μέσα στο οποίο όλοι ευεργετούνται. Εκεί όπου η πρόοδος του ευεργετηθέντος είναι εξίσου σημαντική με την πρόοδο του ευεργετούμενου, ακόμα κι αν πρόκειται για διαφορετικά πεδία. Αλλιώς δεν έχει νόημα.

Πόσο ελεύθερος μπορεί να αισθάνεται — και να είναι — κανείς όταν αφήνεται με εμπιστοσύνη στη Ζωή και τη σοφία της, με το θάρρος που θα αντλήσει από  μια άλλη ωραία και πανίσχυρη αλήθεια της κουλτούρας των Ινδών ότι: "Εκείνος που στηρίζει και προστατεύει το Αγαθό και το Δίκαιο, στηρίζεται και προστατεύεται από το Αγαθό και το Δίκαιο".

Στις επισκέψεις μας σε τούτο το μέρος, συναντούμε ανθρώπους που έχουν απλοποιήσει τόσο τη ζωή τους, που είναι ευτυχισμένοι και που αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες της από έναν τόπο αφοβίας και εμπιστοσύνης που δεν τους προδίδει ποτέ, κι ας μοιάζει όλο αυτό σαν να είσαι στην κόψη του ξυραφιού.

Ξέρουν και το πιστεύουν ακράδαντα πως αυτό που έχουν στην κατοχή τους αλλά δεν το χρειάζονται, δεν ήταν εξαρχής δικό τους. Ότι ανήκει σε κάποιον άλλον.

Συνέχισα να την ακούω να μιλάει και είχα μείνει άναυδη. Μιλούσε την αλήθεια εκατό τοις εκατό.

Την άφησα και προχώρησα για το δωμάτιό μου.

Τι παράξενη μέρα.

Και τι παράξενη γυναίκα.

Πόση αλήθεια έλεγε.

Ξημερώνει Mahashivarathri. Η νύχτα που μπορείς περισσότερο από κάθε άλλη νύχτα του χρόνου να στρέψεις τον νου προς την Τελειότητα της Ζωής. Προς την Αγάπη του Θεού…